اخبار

مقدمه:

گياه توت فرنگي از دو هزار سال پيش اهلي شده است.توت فرنگي از خانواده گل سرختان

Rosaceae     و از جنس Fragaria     مي باشد.توت فرنگي جز ء ميوه هاي دانه ريز مي باشد و گونه توت فرنگي Fragria ananasa  هيبريدي از بين گونه طبيعي مي باشد كه كشت آن در حال حاضر متداول مي باشد.

گياهشناسي گياه توت فرنگي

*گل در توت فرنگي دو جنسي است و گرده افشاني در آن حائز اهميت بوده ودر شكل ميوه اهميت بسزائي دارد لذا حضور زنبور در زمان گرده افشاني در مزرعه و باد بسيار مهم مي باشد به همين علت آبياري باراني درزمان گلدهي براي توت فرنگي توصيه نمي شود. درجه حرارت مناسب گل انگيزي در توت فرنگي 15 درجه سا نتي گراد ميباشد. گرده افشاني كامل در توت فرنگي موجب خوش فرمي ميوه آن ميشود.

*گل آذين توت فرنگي يك ساقه تغيير شكل يافته است كه به يك شكوفه اوليه ختم مي شود.

*برگ هاي توت فرنگي سه برگچه اي و رنگ برگها در ارقام مختلف متفاوت مي باشد.

*قسمت خوراكي ميوه توت فرنگي از رشد نهنج گل حاصل ميشود.

*در توت فرنگي حدود90 % ريشه ها در عمق 15 سانتي متري خاك پراكنده مي شود. در نتيجه در شرايط هواي گرم و خشكي خاك اگر بخواهيم بوته اي با ميوه ي شاداب داشته باشيم هر 3 روز يك باربا توجه به نوع خاك نياز به آبياري دارد. به گونه ايكه به طور معمول رطوبت خاك در حد متعارف حفظ شود.

1-تاريخچه:

1-1-تاريخچه توت فرنگي در دنيا

در سال 1417 يك افسر فرانسوي كه از فرانسه به شيلي رفته بود ارقام جديد توت فرنگي را در آنجا مشاهده كرد و در بازگشت به فرانسه تعدادي بوته توت فرنگي را از آنجا به فرانسه انتقال داد و در كنار توت فرنگي هاي بومي فرانسوي كشت نمود كه به مرور زمان هيبريد بين اين ارقام حاصل گرديد. در سال 1766 آقاي داچه شن اولين هيبريد توت فرنگي را معرفي نمود و مبدأ توت فرنگي هاي آناناسي از آنجاست.

در دنيا اولين سطح كشت مربوط به رقم كاماروسا و بعد رقم سلوا مي باشد و بقيه ارقام در رتبه هاي بعدي سطح كشت قرار دارند.

كشورهاي مهم توليد كننده توت فرنگي عبارتند از اسپانيا-، آمريكا،ژاپن و لهستان كه لهستان بيشترين سطح كشت و كمترين توليد در واحد سطح را دارد(حدود 5/2 تن در هكتار).

1-2- تاريخچه توت فرنگي در ايران:

كشت توت فرنگي در ايران از اواخر دوره قاجار متداول شده است ، ولي نژاد هاي خودروي وحشي با ميوه هاي ريز به وفور در جنگلهاي شمال كشور مي رويد. اولين رقم توت فرنگي در زمان اتابك اعظم از فرانسه وارد ايران شد كه بعداً به رقم اتا بكي معروف شد .

در ايران سطح كشت توت فرنگي حدود 3500 هكتار مي باشد كه بر اساس آمار حدود 2500 هكتار در كردستان كشت مي شود و استان مازندران و گلستان در رتبه دوم و سوم قرار دارند و بخشي ديگر در ساير استان ها از جمله استان كرمان و شهرستان جيرفت كشت مي شود.

در استان كردستان اولين بار در سال 1317 توسط اداره فلاحت توت فرنگي مورد كشت و كار قرار گرفت و در وقايع 1320 سنندج توت فرنگي هاي كاشته شده كاملاً نابود شد و مجدداً حدود 45 سال پيش فردي ازا ها لي سرو آباد شهرستان مريوان بوته هاي توت فرنگي را از مبدأ نا مشخص و از مرز عراق وارد استان كردستان كرده و در باغات سيب خود اقدام به كشت نمود كه در حال حاضر حدود 90% از توت فرنگي هاي مورد كشت در استان كردستان از اين رقم مي باشد چون رقم مذكور نام مشخصي نداشت لذا به رقم كردستان معروف شد.

اين رقم داراي طعم و مزه خوب بوده ولي از نظر عملكرد و اندازه ميوه مناسب نمي باشد. همچنين به علت دارا بودن بافت نرم،ماندگاري ميوه آن كم بوده به گونه ايكه داراي 30% تا 40% ضايعات مي باشد.

2-ارقام تجاري توت فرنگي

حدود ده سال است كه ارقام اصلاح شده مورد كشت و كار قرار مي گيرد.در حال حاضر ارقام معروفي مانند رقم هاي كاماروسا، سلوا، گابي يوتا، پائوروس، پاجرو، كوئي نيليزا، مِرِك و… مورد كشت و كار قرار مي گيرد

*رقم پائوروس خوش رنگ ترين و خوش شكل ترين ميوه براي عرضه به بازار مي باشد به همين علت در گلخانه ها در حال جايگزيني به جاي رقم كاماروسا مي باشد.

*رقم سلوا تا زمان بارش برف ميوه مي دهد.

ارقام توت فرنگي به دو دسته روز كو تاه و روز خنثي تقسيم مي شوند:

2-1- ارقام روز خنثي

روز خنثي مانند سلوا و مِرِك

در ارقام روز خنثي ميزان توليد ميوه بيشتر و توليد استولون يا را نر كمتر است. ارقام خنثي توانايي توليد ميوه در سال اول را دارند. ارقام روز خنثي نسبت به طول روز بي تفاوت هستند. در ارقام روز خنثي نظير سلوا ، دياموند و مرك پس از برداشت اوليه يك دوره ركود 20 روزه داشته و چون داراي كل دهي منظم هستند در يك سيكل 45 روزه مجددا برداشت ميوه خواهيم داشت. رقم سلوا چون روز خنثي و هميشه بار مي باشد گلهاي تير ماه به بعد آن نيز به بار نشسته و ميوه مي دهد. ارقام روز خنثي نيز تا درجه حرارت خاصي توليد گل مي نمايند و اگر درجه حرارت از 35 درجه سانتي گراد بالا برود گل دهي متوقف خواهد شد.

در ارقام روز خنثي اگر كسي قصد برداشت ميوه را دارد بايد به نسبت قطع استولون يا رانرها اقدام نمايد. در شهريور ماه وقتي طول روز كوتاه مي شودگل انگيزي آغاز و توليد رانر قطع مي شود. در ارقام روز خنثي نظير سلوا پس از يك دوره برداشت ، يك دوره ركود 15 تا20 روزه خواهيم داشت مثلا اگر دوره ي اول باردهي تا اواسط خرداد باشد تا 5 تير ماه گل و ميوه نخواهيم داشت بعد از اين مدت مجددا گل و ميوه ظا هر خواهد شد دوره ركود به خاطر گل انگيزي مجدد مي باشد هر چند كه در تابستان طول روز بلند بوده و گرما نسبتا زياد است ولي به علت روز خنثي بودن رقم سلوا نسبت به اين فاكتورها بي تفاوت مي باشد در بوته هاي آن ايجاد انگيزش گل شده و بوته ها به گل دهي و ميوه دهي مي رسند.

*در ارقام روز خنثي اگر كسي قصد برداشت ميوه را دارد بايد به نسبت قطع استولون يا رانرها اقدام نمايد. در شهريور ماه وقتي طول روز كوتاه مي شودگل انگيزي آغاز و توليد رانر قطع مي شود.

2-2- ارقام روز كوتاه

روز كوتاه مانند كاماروسا،كوئيني ليزا،پائوروس و …..

در ارقام روز كوتاه ميزان توليد كمتر و دوره توليد كوتاه تر ولي توليد رانر يا استولون بيشتر است.

دركشت بهاره مي توان بوته ها را در اسفند ماه انتقال داد عيب اين نوع كشت ،اينست كه در سال اول اصلاً به بار نخواهد نشست.. ارقام روز كوتاه در سال اول ميوه نمي دهد ارقام روز كوتاه براي انگيزش گل حتما بايد طول روز كوتاه حدود 12 ساعت و يك دوره ي سرما را پشت سر بگذارند تا ميوه توليد كنند ارقام روز كوتاه از 15 ارديبهشت تا 15 خرداد ميوه داده و بعداز آن ديگر ميوه توليد نمي كنند و در اواخر تابستان كه طول روز كوتاه مي شود گل انگيزي در آن ها صورت مي گيرد و در طول فصل بهار آينده همراه با رشد برگ ها و توليد گل ، ميوه خواهند داد. درجه حرارت و طول روز بالا منجر به توليد استولون يا را نرمي شود. در ارقام روز كوتاه بعد از خرداد كه دماي محيط افزايش مي يابد تا زمان كوتاه شدن طول روز بوته ها اقدام به توليد رانر يا استولون مي نمايند.

*در ارقام روز كوتاه نظير كاماروسا و كوئيني ليزا و پا ئوروس 10 تا 15 روز بعد از برداشت مي بايست برگ ها طي عمليات برگ چيني حذف شود .براي اينكه طول عمر مفيد برگ ها در توت فرنگي 3 تا 4 ماه مي باشد و بعد از اين مدت برگ هاي مسن (قديمي) زرد مي شود. برگ هاي پير معمولا در انگيزش گل نقشي ندارند و بيشتر مصرف كننده هستند لذا بهتر است پس از برداشت، برگ چيني كامل صورت گيردكه پس از 20 روز برگ هاي جديد ظاهر مي شود از آنجاييكه در اغلب مناطق كشور مشكل كمبود آب را داريم لذا برگ چيني اولا سبب صرفه جويي در مقدار زيادي آب شده و مصرف آب را پائين مي آورد. ثانياً با رويش برگهاي جديد توان گياه جهت توليد ميوه افزايش خواهد يافت.

*در ارقام روز كوتاه بعد از خرداد كه دماي محيط افزايش مي يابد تا زمان كوتاه شدن طول روز بوته ها اقدام به توليد رانر يا استولون مي نمايند.

تغذيه توت فرنگي

درطول فصل رويش و تحرك گياه ودر طول تابستان مي توان از كودهاي مايع نظير كود فوسامكو كامل به نسبت 3 در هزار به فاصله 15 تا 20 روز يك بار استفاده كرد همچنين ازكودهاي ديگر نظير ميلسپري و كريستالون با پتاس مناسب نيز مي توان استفاده كرد.

*اگر هدف از كشت توت فرنگي برداشت ميوه باشد در محلول پاشي ها بايد كود هاي با پتاسيم بالا استفاده مي شود.

*اگر هدف از كشت توت فرنگي تكثير بوته باشددر محلو ل پاشي ها بايد از كود هاي با ازت بالا استفاده شود.

در زمان گل انگيزي مزرعه نياز به مراقبت بيشتري دارد. لذا از نظر تغذيه بايد بيشتر مورد توجه قرار گيرد كه محلول پاشي با كودهاي ميكرو و ماكرو حائز اهميت مي باشد.استفاده از كود فوسامكو در 3 زمان 15شهريور ،اواخر شهريور و 15 مهر ماه كه تقريبا اين زمان مصادف با انگيزش گل مي باشد خيلي موثر خواهد بود. همان گونه كه قبلاً گفته شد وقتي از طول روز بلند به طول روز كوتاه مي رسيم در دماي 15 درجه سانتي گراد انگيزش گل اتفاق مي افتد.

*بهتر است محلولپاشي در ساعات خنك روز انجام گيرد .

سوسك پلن خوار

براي مبارزه با سوسك پلن خوار از ليوان هاي يك بار مصرف سفيد رنگ مي توان استفاده نمود به گونه ايكه تا نيمه ليوان را آب مي ريزيم و توجه سوسك ها به ليوان ها جلب شده و آن را با گل درشت اشتباه مي گيرند پس از ورود به ليوان غرق شده و امكان خروج نخواهند داشت.

برداشت ميوه

در برداشت ميوه توت فرنگي به نكات زير توجه گردد:

*توت فرنگي زماني برداشت مي شود كه دما حدود 15 تا 20 درجه سانتي گراد مي باشد بهتر است براي ماندگاري بيشتر ميوه ، پس از برداشت، ميوه ها را به مدت 6 تا 8 ساعت در دماي 2 تا 4 درجه سانتي گراد خنك كرده و سپس در جعبه هاي 2 تا 5/2 كيلوگرمي بسته بندي و به بازار عرضه كرد.ميوه ارقام پائوروس ، گابي يوتا و سلوا را در رطوبت80% و در دماي 2 درجه سانتي گراد به مدت يك ماه هم ميتوان نگهداري كرد.

*در توت فرنگي از زمان باز شدن گل به مدت45 روز زمان نياز دارد تا گرده افشاني ، تشكيل ميوه و رنگ گيري انجام شودتا ميوه آماده برداشت گردد.

* بهتر است ميوه توت فرنگي در صبح كه هوا خنك مي باشد، برداشت شود و در زمان برداشت نبايد هيچگونه فشاري به ميوه وارد نشود و از دم ميوه اقدام به برداشت نمود.

* زماني كه ميوه ها 75%رنگ عمومي خود را بدست آورد، اقدام به برداشت مي شود. (رقم سلوا داراي بافت سفت تري نسبت به ساير ارقام مي باشد.

كاشت:

آماده سازي خاك

آماده سازي زمين براي كشت توت فرنگي:

*خاك مناسب لومي شني، شني رسي يا خاك هاي لومي با هوموس بالا و داراي زهكش براي كشت توت فرنگي مناسب است.

*اسيديته مناسب توت فرنگي بين 3/5 تا 5/6 مي باشد.

*زميني كه براي كشت توت فرنگي در نظر گرفته شده بهتر است چند ماه قبل از كاشت مورد آزمون خاك قرار گيرد و بر اساس آن نسبت به مصرف كودهاي مورد نياز اقدام شود.

*كودهاي فسفره و پتاسه مورد نياز را ميتوان به همراه 30 تا 40 تن كود دامي در هكتار به وسيله شخم در عمق 20 سانتي متري با خاك مخلوط نمود.

*با توجه به شستشو و تصعيد كودهاي ازته بهتر است كود ازته مورد نياز قبل از كشت را در آستانه كشت به زمين داده شود، تا از دسترس گياه خارج نشود.

*پس از آماده سازي زمين بهتر است زمين را به صورت جوي و پشته در آورده و پشته ها را به عرض 80 تا 120 سانتيمتر و با عرض جوي 40 سانتيمتر از يكديگر احداث كرده و سپس بوته ها را بر روي رديف هايي به فاصله 20تا30 سانتيمتر و فاصله بوته ها بر روي رديف20تا 35 سانتيمتر اقدام به كشت نمود.

*اما اگر هدف از كشت توت فرنگي تگثير بوته باشد فاصله رديفها را 50 تا 60 و گاهاً60تا 70 سانتيمتر در نظر گرفته و بوته ها را به فاصله 30تا 35 سانتيمتر از همد يگر برروي رديفها مي كارند.

*توت فرنگي را به صورت سنتي با تركم بيش از يكصد هزار بوته در هر هكتار نيز كشت مي نمايند كه به علت مشكلات داشت در اين روش توصيه ميشود كه اين محصول به صورت رديفي كشت گردد.

استفاده از مالچ در كشت توت فرنگي:

از كاه و كلش و پلاستيك به عنوان پوشش خاك و مالچ استفاده ميشود كه اهداف زيادي در خصوص بكار گيري مالچ مد نظر مي باشد از جمله جلو گيري از رويش علفهاي هرز ، حفظ رطوبت خاك، افزايش دماي خاك ، جلو گيري از تماس ميوه با خاك و پو سيدگي آن و …….. ميباشد كه اخيراً استفاده از پلاستيك تيره رنگ بيشتر مرسوم شده است.

بهتر است در زمان كاشت زمين داراي رطوبت كافي باشد در غير اينصورت ابتدا زمين را آبياري كرده و پس از گاورو شدن زمين اقدام به كشت نمود .

در كشت بوته ها دقت شود تا جوانه مركزي در عمق خاك قرار نگيرد و يا ريشه ها بيرون از خاك قرار نگيرد كه در مورد اول بوته ها خفه شده و در مورد دوم تابش خورشيد سبب خشك شدن و از بين رفتن نشاها خواهد شد.

مصرف كودهاي شيميايي در زراعت توت فرنگي :

توصيه كودي بايد بر اساس آزمون خاك وبرگ صورت گيرد ، معمولاً كود ازته را به صورت سرك دربين خطوط داده و با فوكا زير خاك قرار مي دهند.

تكثير توت فرنگي

در تكثير بوته هاي توت فرنگي به نكات زير توجه شود:

*اگر هدف از كشت توت فرنگي توليد ميوه نباشد و قصد تكثير بوته ها را داشته باشيم استفاده از سيستم آبياري باراني مانع ندارد، وليكن چون گل در توت فرنگي دو جنسي است و گرده افشاني در آن حائز اهميت بوده ودر شكل ميوه اهميت بسزائي دارد لذا حضور زنبور و باد در زمان گرده افشاني در مزرعه بسيار مهم مي باشد به همين علت آبياري باراني براي توت فرنگي توصيه نمي شود

*عموما كساني كه توليد بوته ميكنند هر 4 تا 5 سال بوته ها ي قديمي را با بوته هاي كشت بافت جديد عوض مي كنند.

*نشاء توت فرنگي نبايد بيشتر از يك سال سن داشته باشد .

* نشا ها ي توت فرنگي حداقل داراي 5 سانتمتر ريشه باشند .

* درصورت گلداني بودن 2تا4 برگ داشته باشد.

* در زمان جابجائي بوته ها، برگ هاي نشاء ها را برگ چيني كرده و فقط جوانه مركزي و يا يك برگ جوان را باقي گذاشته و سپس نسبت به غرس نهال اقدام مي نمايند.

* جهت عرضه بوته هاي توت فرنگي پس از خارج كردن بوته از خاك نسبت به برگ چيني و شستشوي ريشه بوته ها اقدام كرده و دردستجات صد تايي به بازار عرضه نمايند.

*درجه حرارت و طول روز بالا منجر به توليد استولون يا را نرمي شود.

*توت فرنگي در مقابل سرما نيمه مقاوم ميباشد.

*معمولاً در جاهائي كه توت فرنگي كشت مي شود زمان مناسب انتقال بوته هاي توت فرنگي با توجه به دماي محيط از 15 شهريور تا 15 مهر ماه مي باشد.امتياز اين زمان نسبت به زمان هاي ديگر اينست كه بوته ها استقرار يافته و در بهار ميوه مي دهند.اما اگر كمي بعد از اين مدت نشاء ها انتقال يابد بوته ها استقرار نيافته و گل انگيزي در انها انجام نشده و در بهار ميوه نخواهد داد.

* طول عمر مفيد توت فرنگي 4 سال بوده كه بيشترين و درشت ترين ميوه را در سال دوم و سوم توليد مي كند.

*توت فرنگي را مي توان به دو صورت پا ييزه و بهاره كشت كرد.گياه خواهري يا بوته هاي حاصل از رانر را پس از استقرار در زمين مي توان انتقال داد ولي درجه حرارت محيط عامل محدود كننده براي انتقال بوته ها مي باشد زيرا در دماي بالاتر از 25درجه سانتيگراد ميزان تلفات بوته ها را زياد خواهد كرد.


تهيه و تنظيم: سيد احمد طاهري

كارشناس مديريت جهاد كشاورزي شهرستان بابل

برگرفته از وبلاگ

بچه های باغبانی 90
دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی گرگان – دانشکده تولید گیاهی